میم شفق

بخش نخست پاسخ درازدامن و گزافه وار شخصی موسوم به حیدری بر نقد بنده را از اینجا بخوانید.

بخش دوم پاسخ درازدامن و گزافه وار شخصی موسوم به حیدری بر نقد بنده را از اینجا بخوانید.

پاسخ آقای پور اسماعیل به حیدری را از اینجا بخوانید.

پاسخ من به حیدری را هم از اینجا بخوانید.

نوشتار نگارنده در نقد ویرایش فریدون جنیدی از شاهنامه‌ی فردوسی را در روزنامک بخوانید.

نوشته ی نگارنده را در بازنمود یادگارهای دانشمند پارسی گوی و پارسی جوی و پارسی خوی، دکتر کزازی، در روزنامک بخوانید.

نوشته ی نگارنده را با برنام ویرایش گران شاهنامه در روزنامک بخوانید.

نوشته ی نگارنده در بازنمود کتاب فردوسی، نوشته ی استاد ریاحی را در روزنامک بخوانید.

 

 پیش از این درهمین تارنگار درباره­ی ویرایش­های گوناگون شاهنامه نوشته­ام، خبر خوش این که ویرایش دانش­مندانه و استادانه­ی دکتر خالقی مطلق، شاهنامه­شناس و ایران­شناس برجسته، در ایران چاپ شد و در دست­رس شیفتگان این نامه­ی ورجاوند و بی­مانند فرهنگ ایران و درس­نامه­ی خرد پارسی قرار گرفت. این کتاب را بنیاد دایرة المعارف بزرگ اسلامی در هشت دفتر، به بهای 95 هزار تومان، در شمار 2000 نسخه و با چاپی زیبا و نفیس چاپخش کرده است. دوست­داران شاهنامه درنگ نکنند و این نامه­ی ارجمند را فراهم کنند. نیز بناست همین ناشر یادداشت­های استاد را درباره­ی شاهنامه در دو دفتر چاپ کند. به امید آن روز.

 

در شاهنامه ی حکیم توس جدا از شاهان و شاه زادگان با شخصیت هایی رو به رو هستیم که آنان را پهلوانان می نامیم. پهلوانان نماد توده ی مردم در برابر شاهان هستند، این ویژگی را به ویژه در رستم – شخصیت مورد علاقه ی فردوسی و نماد تمام نمای مردم – می بینیم. از این پس درباره ی ویژگی های رفتاری رستم و دیگر پهلوانان شاهنامه بیش تر خواهیم نوشت. این نوشتار درآمدی است بر نوشتارهای زنجیرواری که از این پس درباره ی پهلوانان در این تارنگار قرار خواهند گرفت.
پهلوانان شاهنامه ويژگي هاي بارزي دارند كه به برخي ازآن ها اشاره ی کوتاهی مي كنيم. پهلوانان نيز همچون شاهان داراي فره ايزدي مي باشند (البته نه همه ي پهلوانان) که اين فر با فركياني تفاوت دارد.
آنان به واسطه ي فرشان قدرت پيش بيني دارند ، مختارند و تسليم بی چون و چراي امر شاهي نمي شوند . پهلوانان درموقعيت هاي خطرناك و لحظات حساس ياور ايران و نجات بخش ايرانيان هستند اما اقدامات پهلواني آنان براي به دست آوردن دنيا نیست. آن ها به دنبال نگه داشت ايران و گسترش داد هستند و انگيزه يشان ايزدي است. (ببينيد نيايش هاي رستم را پس از گذر از هر خوان و...) آنان به شاهي اعتنا ندارند چنان که در زمان نوذر پيشنهاد شاهي به سام مي شود اما او نمي پذيرد. پهلوانان درجنگ هاي گوناگون رشادت و دلاوري و حيله دانی و چاره گری را با هم دارند، اهل مشورت و راي زني اند و جوان مرد مي باشند؛ به شبستان شاهان شكست خورده بی پروایی نمي كنند، به زينهارخواه زنهار مي دهند و...
پهلوانان سرشتي دوگانه دارند؛ هم خاكي اند و هم افلاكي. افراسياب درستايش رستم مي گويد كه او پا در زمين و سر در ابر دارد. در پايان اين نوشتار به وصف پهلوان از زبان فردوسي توجه كنيد:
خرد بايد وگوهر نام دار
هنر يار وفرهنگش آموزگار

نشست یک روزه ی «عصری باشاهنامه»
با حضور استاد خالقی مطلق و استاد محمودی بختیاری
همراه با شاهنامه خوانی با اجرای موسیقی و پخش فیم مستند

چهار شنبه 26 اردیبهشت ساعت 14
دانشگاه تهران - دانشکده ی پزشکی - تالار ابن سینا

منتظر همتون هستیم

نخستین تصحیح شاهنامه را به حمد الله مستوفی نسبت می دهند که در سده ی هشتم نسخه ای دارای نزدیک به شست هزار بیت از این نامه ی ارجمند فراهم آورد. در این نوشتار به بازنمود مهم ترین ویرایش های شاهنامه می پردازیم.
چه بسا بهتر می بود اگر پیش از این نوشتار درباره ی بایایی (لزوم) ویرایش شاهنامه و نیز شیوه های گوناگون تصحیح متون کهن سخن می گفتیم اما ما این دو جستار را به مجالی دیگر وامی نهیم.

ادامه مطلب

همان گونه که می دانید، شاهنامه داستان قوم آريا است از آغاز پيدايش تا يورش تازيان در سده ی دوم هجری. در اين سير تاريخی، کتاب با داستان های اساتيری آغاز می شود، با تاريخ حماسی (پهلوانی) پی گرفته می شود و با تاريخ شاهان ساسانی و تازش تازيان به پايان می رسد. بر همين بنيان شاهنامه دارای سه بخش است
ادامه مطلب

بارها گفته اند و گفته ايم و پس از اين هم در نوشتارهای این تارنگار بدين جستار خواهيم پرداخت که شاهنامه مهم ترين سند هويتی ايرانيان و آیینه ی تمام نمای فرهنگ بشکوه ایرانی است. با گزیده گویی می توان پايه های هويت ايرانی بر بنيان شاهنامه را چنین بر شمرد:

ادامه مطلب

نگاهی به شهرآیینی ایرانی و نقش‎آفرینی جمشید در شاهنامه*

خاور‎پژوهان انیرانی و برخی از ایرانیان روزگاری کوشیدند تا تاریخی بنویسند که در آن اروپاییان سرور دنیا باشند و شهرآیینی‎شان کهن‎تر از دیگر مردمان جهان تا بتوانند بر سر آنان سرور باشند.
پس تاریخی نوشتند که در آن شهرآیینی ایرانیان نزدیک دوهزار و پانسد سال پیش و پس از جدایی از اروپاییان و کوچ به درون ایران بنا نهاده شده و شهرآیینی اروپاییان بیش از سه هزار سال پیشینه دارد، پس ما هرچه دایم از غرب است.
ما نیز این داستان تلخ و بدون گواه را پذیرفتیم و خواندیم و بازگو کردیم. و این درست نبود.
شهرآیینی ایران کهن، بیش از ده هزار سال پیش در بلخ و سیستان و گیلان و کاشان و کردستان و خوزستان پا گرفت و بر کنار رودخانه‎ها و دریای مرکزی ایران برپا شد.
شهر سوخته‎ی سیستان و سیالک کاشان و زیویه‎ی کردستان و... امروز دهان گشوده‎اند و سخن از کهن‎ترین و درخشان‎ترین شهرآیینی و فرهنگ جهان می‎گویند.




پ. ن. : این نوشتار در شماره ی یازدهم نشریه ی دانشجویی «نگاه تازه» (دانشگاه علوم پزشکی مشهد) چاپ شده است.
ادامه مطلب